Wat jij niet ziet
15-03-2024 t/m 26-04-2024
Melissa Oosterloo exposeert voor het eerst haar werk ‘Wat jij niet ziet’, een installatie die ons een inkijkje geeft in Melissa’s leven met de ziekte van Crohn en de sociale impact die deze immuunziekte met zich mee brengt. Deze solo-expositie vindt plaats in de kleine expositieruimte die door een groot raam vanuit de Haniasteeg te zien is: RAAMH. Tijdens de COVID-19 pandemie hebben we allemaal de sociale gevolgen van ziek zijn meegemaakt, Melissa haakt in op dit gevoel. Met haar installatie laat ze zien dat ondanks de grote sociale impact van COVID-19 is afgenomen, mensen met een chronische ziekte nog steeds moeten leven met het afzeggen van plannen en isolatie.
Ontwerp poster: Hannes Schievink
In 2019 studeerde Melissa af aan de opleiding docent beeldende kunst aan de NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden en werkt met een hoop verschillende ambachtelijke technieken, waaronder realistisch schilderen, edelsmeden en zeefdruk. In haar afstudeerwerk liet ze met een object van gezeefdrukte glazen panelen whatsappberichten zien waarin ze wordt afgewezen. Melissa’s werk is persoonlijk, maar zet aan het denken over bredere maatschappelijke thema’s.
In de periode waarin velen van ons zich zorgen maakten over de COVID-19 pandemie was Melissa vooral bezig met de ziekte van Crohn. Sinds haar tweeëntwintigste worstelt ze met deze chronische ziekte, maar niet eerder heeft het haar zo de das om gedaan als in 2020 tijdens een opvlammingsperiode van deze immuunziekte. Met name het sociale aspect van de ziekte licht ze uit, gemaakte plannen moeten vaak worden afgezegd. Dit is iets waar Mellisa dagelijks mee in aanraking komt. ‘Ik mis energie’, ‘ik heb teveel pijn’, ‘ik kan niet eens meer opstaan’. Dit zijn geen smoesjes, dit is de werkelijkheid.
Opening: 15-03-2024 om 18.00
Te zien: 15-03-2024 tot en met 26-04-2024
Openingstijden: Doorlopend
Fotografie: Natalia Balanina
Door Jan Herman de Boer
Medicijnverpakkingen zijn beladen objecten. De manier waarop behandelingen in elkaar zitten betekent dat je soms verschillende medicatie moet proberen tot een aanslaat of juist een bepaalde medicatie niet meer aanslaat en daarom moet wisselen. Dit tweede is bij Melissa veel het geval geweest, soms werkt een medicijn een hele poos totdat het niet meer werkt. Dan moet ze wisselen en hopen dat het nieuwe medicijn aanslaat. Dit is te zien aan de grote verscheidenheid aan verpakkingen die uit de wc in RAAMH spoelt. Sommige verpakkingen zijn beladen omdat ze hoop met zich mee brengen, anderen vanwege een teleurstelling, weer anderen juist door hun dagelijkse gebruik. Melissa weet van elk medicijn dat ze gedurende drie jaar heeft gebruikt de exacte lading. Al dit verschillende afval dat ziek zijn met zich meebrengt, ligt op een grote bult op de vloer van RAAMH.
Melissa heeft de ziekte van Crohn. Het is een chronische ziekte. Het woord chronisch komt van het Griekse ‘khronos’, gelatiniseerd naar ‘chronos’, wat ‘van tijd’ betekent, en in dit geval betekent het specifiek ‘levenslang’. Een chronische ziekte is een ziekte die een leven lang duurt.(1) “De ziekte van Crohn is niet te genezen, maar wel te behandelen”, schrijft de Maag Lever Darm Stichting (MLDS) op hun website.(2) Over de klachten van de ziekte schrijft MLDS het volgende:
“Het klachtenverloop van de ziekte van Crohn verschilt per patiënt. Buikpijn, diarree en moeheid zijn de meest voorkomende klachten. Vaak houdt de ziekte van Crohn zich redelijk rustig […], maar de klachten kunnen ook ineens opspelen. Dit noemt men een opvlamming van de ziekte.” (3)
Crohn is een relatief onzichtbare ziekte, het is niet aan iemand te zijn of diegene buikpijn of geen energie meer heeft en andere klachten vinden plaats achter de gesloten deuren van het toilet. In de expositie ‘Wat jij niet ziet’ zet Melissa de deur van het toilet open en wil laten zien wat er bij ziek-zijn komt kijken.
De veelheid aan medicijnverpakkingen in de ruimte laat een aspect van wat er bij ziek-zijn komt kijken. Maar ondanks dat medicijnverpakkingen zo beladen zijn is die lading voor iedereen anders. Zelf heb ik last van migraine en heb vier maanden geleden bètablokkers en een triptaan voorgeschreven gekregen. Deze medicijnen maken mijn leven net dat beetje normaler. Ik voel me zo dankbaar voor dat kleine beetje verlichting dat deze medicatie me geeft. Die dankbaarheid maakt dat ook ik nog steeds die eerste lege medicijndoosjes niet weg kan gooien, ze zijn te beladen.
Voor iemand die niet chronisch ziek is en/of geen dagelijkse medicatie neemt hebben de lege verpakkingen een compleet andere lading, wellicht zien ze de bult in RAAMH ‘slechts’ als afval en als commentaar op de consumptiemaatschappij. Alhoewel dit natuurlijk ook een prima interpretatie is, hoop ik vooral dat de installatie mensen doet stil staan over ziek-zijn.(4)
Gezond zijn lijkt de standaard; we krijgen maar een beperkt aantal ‘ziektedagen’ en beter worden, zodat we weer aan het werk kunnen, lijkt de focus. Terwijl veel mensen juist veel ziek zijn. Praten over je ziekte is taboe, je wilt immers niet overkomen als iemand die zeurt, maar als je ziekte een groot onderdeel is van je dagelijkse leven, moet je je dan stil houden? Ons idee van gezondheid, en specifiek zorg (voor het lichaam en voor anderen) moet worden bijgeschaafd, al dan niet compleet over de kop. Exposities met dit thema zoals die van Melissa zijn een stap in de goede richting. Ze laten ons zien wat jij niet ziet.
(1) Johanna Hedva e.a. Theorie van de Zieke Vrouw, trans. Thalia Ostendorf (Amsterdam: Essay, Uitgeverij Chaos, 2023).
(2) De Maag Lever Darm Stichting, ‘Ziekte van Crohn’, Chronische ziekten (blog), geraadpleegd op 16 January 2024, https://www.mlds.nl/chronische-ziekten/crohn-ziekte-van/.
(3) Hetzelfde als bovenstaande.
(4) Eerder haalde ik ‘Theorie van de Zieke Vrouw’ van Johanna Hedva al aan bij de definitie van chronische ziekte. Zonder de aandacht van mijn stuk bij Melissa weg te halen wil ik graag iedereen deze tekst aanraden. Waar Melissa ons zowel laat stil staan bij de sociale aspecten van ziek-zijn en wat er normaal gesproken verborgen blijft, plaatst Johanna Hedva het ziek zijn nog meer in een maatschappelijke context. Van de achterflap: “Waarom is zorg voor het lichaam en anderen eigenlijk de uitzondering en niet de norm? Wie heeft daar baat bij? (Hint: het kapitalisme.)”